Szybki sos do pizzy z koncentratu to opcja dla osób, które chcą mieć domową pizzę na cienkim cieście w tygodniu, a nie tylko w weekend. Ten sos robi się w kilka minut, z prostych składników z półki w spiżarce. Konsystencja jest gęsta, dobrze trzyma się na cieście i nie rozmiękcza spodu. Smak można łatwo dopasować – od łagodnego, “dziecięcego” po wyraźnie ziołowy czy pikantny.
Składniki na szybki sos do pizzy z koncentratu
Porcja wystarczy na 2 duże okrągłe pizze (30–32 cm) albo 3 mniejsze. W razie potrzeby ilości łatwo podwoić.
- 200 g koncentratu pomidorowego (najlepiej 22–30% – gęsty, dobrej jakości)
- 120–150 ml wody (letniej, przegotowanej lub filtrowanej)
- 2 łyżki oliwy z oliwek lub oleju o neutralnym smaku
- 1 mały ząbek czosnku (lub 1/3 łyżeczki czosnku granulowanego)
- 1 łyżeczka suszonego oregano
- 1 łyżeczka suszonej bazylii (lub 1,5 łyżeczki mieszanki ziół prowansalskich)
- 1/2 łyżeczki cukru (wyrównuje kwasowość koncentratu)
- 1/3–1/2 łyżeczki soli (na początek mniej, łatwo doprawić)
- świeżo mielony pieprz do smaku
- opcjonalnie: 1–2 łyżki passaty pomidorowej lub ketchupu, jeśli sos ma być łagodniejszy
Przygotowanie sosu do pizzy krok po kroku
-
Rozrzedzenie koncentratu
Koncentrat przełożyć do średniej miski. Wlać około 100 ml wody i dokładnie wymieszać łyżką lub trzepaczką, aż masa będzie gładka, bez grudek. Wodę dolewać stopniowo, do uzyskania konsystencji gęstego jogurtu lub śmietany 18%.Sos na pizzę powinien być wyraźnie gęstszy niż zwykły sos pomidorowy do makaronu. Zbyt rzadki sos wsiąknie w ciasto i zrobi z niego zakalec – lepiej zacząć od mniejszej ilości wody i w razie potrzeby trochę dolać.
-
Dodanie oliwy i przypraw
Wlać do miski oliwę. Dodać sól, cukier, szczyptę pieprzu, oregano oraz bazylię. Jeśli używany jest czosnek granulowany, od razu dorzucić do miski.Całość energicznie wymieszać, żeby oliwa dobrze połączyła się z koncentratem. Tłuszcz sprawia, że sos jest bardziej aksamitny, nie wysycha w piecu i lepiej “niesie” smak ziół.
-
Świeży czosnek – przygotowanie
Jeśli używany jest świeży czosnek, ząbek obrać i bardzo drobno posiekać, a następnie rozetrzeć nożem na desce z odrobiną soli, aż powstanie niemal pasta. Dopiero wtedy dodać do sosu.Dzięki takiemu rozdrobnieniu czosnek równomiernie rozprowadza się w sosie i nie zostawia ostrych “kawałków” pod zębami.
-
Wyrównanie smaku
Sos dokładnie wymieszać i spróbować. Jeśli jest za kwaśny, dosypać odrobinę cukru (dosłownie szczyptę, nie od razu całą łyżeczkę). Jeśli wydaje się zbyt gęsty, dodać po łyżce wody, za każdym razem mieszając.W tym momencie można też dodać 1–2 łyżki passaty lub ketchupu, jeśli sos ma być delikatniejszy i bardziej “okrągły” w smaku – szczególnie przydatne przy pizzy dla dzieci.
-
Krótki czas “odpoczynku” sosu
Miskę odstawić na 5–10 minut w temperaturze pokojowej. W tym czasie zioła zaczną oddawać smak do sosu, a całość lekko zgęstnieje.Pizza najlepiej wychodzi, gdy sos nie jest lodowato zimny. Jeśli koncentrat był przechowywany w lodówce, warto sos zrobić od razu na początku przygotowywania pizzy, aby w międzyczasie zdążył się ogrzać.
-
Nałożenie sosu na ciasto
Przed rozsmarowaniem sosu ciasto powinno być już uformowane na blasze lub kamieniu i lekko podrośnięte (jeśli przepis tego wymaga). Na każdą pizzę nakładać 2–3 łyżki sosu i rozprowadzać cienką warstwą, zostawiając około 1 cm wolnego brzegu.Sosu nie powinno być za dużo – pizza ma być soczysta, ale nie rozmiękła. Jeśli na wierzchu będzie sporo wilgotnych dodatków (np. świeże pomidory, pieczarki, mozarella z zalewy), lepjej dać trochę mniej sosu niż więcej.
Gęstość sosu to podstawa: powinien leniwie spływać z łyżki, zostawiając ślad na jej powierzchni. Jeśli płynie jak sok pomidorowy, jest za rzadki; jeśli stoi jak pasta, trzeba dodać odrobinę wody lub oliwy.
Wartości odżywcze sosu do pizzy z koncentratu
Przy porcji sosu na 2 duże pizze, jedna “pizza porcja” (połowa sosu) to orientacyjnie:
– Kalorie: ok. 130–160 kcal
– Białko: 4–5 g
– Tłuszcz: 7–9 g
– Węglowodany: 13–16 g
– Błonnik: 2–3 g
Koncentrat pomidorowy jest skondensowanym źródłem likopenu – przeciwutleniacza, który dobrze znosi obróbkę cieplną. Dodatek oliwy poprawia jego wchłanianie. W porównaniu z wieloma gotowymi sosami, wersja domowa ma mniej cukru i zwykle mniej soli, przy pełnej kontroli składników.
Jak dopasować sos do różnych rodzajów pizzy
Łagodny sos do pizzy dla dzieci
Dla młodszych lub wrażliwych na przyprawy warto delikatnie zmodyfikować bazowy przepis. Po pierwsze – skupić się na łagodnym, słodkawym smaku pomidorów, a dopiero na drugim planie zostawić zioła.
W takiej wersji najlepiej zmniejszyć ilość suszonych ziół o około połowę i użyć raczej bazylii niż mocno aromatycznego oregano. Czosnek można całkowicie pominąć lub dodać jego minimalną ilość w wersji granulowanej, która daje łagodniejszy aromat niż świeży.
Warto też dorzucić 1–2 łyżki ketchupu dobrej jakości (najlepiej o prostym składzie, bez dziwnych dodatków), który zaokrągla smak, lekko dosładza i nadaje dobrze znanego “pizzowego” charakteru. Jeśli koncentrat jest bardzo kwaśny, odrobina dodatkowego cukru też nie zaszkodzi.
Ostry sos do pizzy z koncentratu
W wersji dla dorosłych i fanów ostrzejszych klimatów sprawdzi się dodatek chili. Do bazowego sosu można dorzucić szczyptę płatków chili, pieprz cayenne lub ostrą paprykę w proszku. Najrozsądniej zacząć od naprawdę małej ilości – pikantność w piecu zwykle jeszcze się “otwiera”.
Bardzo dobrze działa też połączenie koncentratu z 1 łyżeczką ostrej musztardy (dijon lub rosyjskiej) – sos zyskuje głębię, ale nie smakuje “musztardowo”. W takim przypadku cukier można nieco zmniejszyć, bo ostrość i kwasowość równoważą się nawzajem.
Jeśli pizza ma iść w kierunku pepperoni lub salami, warto dodać do sosu pół łyżeczki wędzonej papryki – sos nabierze delikatnej, “piekarnikowej” wędzonki, nawet jeśli pizza będzie pieczona w zwykłym piecu domowym.
Sos do pizzy bez gotowania – ekspresowa wersja
Ten przepis jest z założenia szybki i nie wymaga gotowania, ale można go jeszcze bardziej skrócić, gdy czasu jest bardzo mało. W takiej ekstremalnie ekspresowej wersji wszystkie składniki (łącznie z czosnkiem granulowanym) warto po prostu wrzucić do słoika z zakrętką, zakręcić i mocno potrząsać przez kilkanaście sekund.
Tak przygotowany sos od razu nadaje się do użycia. Jedynym warunkiem jest bardzo dobre rozprowadzenie wody i oliwy w koncentracie. Taki “wstrząśnięty” sos świetnie sprawdza się, gdy ciasto jest już gotowe, piekarnik nagrzany, a w głowie pojawia się spóźniona myśl, że jednak warto byłoby mieć coś więcej niż sam ser na pizzy.
Ten wariant ma sens głównie przy suszonych ziołach o dobrej jakości – drobno pokruszonych, aromatycznych. Przy ziołach zwietrzałych, przechowywanych latami w szafce, nawet najlepsza technika nic nie pomoże, więc tu liczy się świeżość przypraw.
Przechowywanie sosu i wykorzystanie resztek
Sos na bazie koncentratu dobrze znosi przechowywanie, bo ma mało wody i sporo naturalnych kwasów. Dzięki temu łatwo przygotować go trochę więcej “na zapas” i mieć pod ręką przy kolejnym wyrabianiu ciasta.
W lodówce sos można trzymać zamknięty w czystym słoiczku przez 3–4 dni. Warto przed zakręceniem wyrównać wierzch i polać go cienką warstwą oliwy – stworzy to delikatną barierę przed wysychaniem i utlenianiem. Przed kolejnym użyciem wystarczy sos dokładnie przemieszać łyżką.
Do dłuższego przechowywania najlepiej nadają się małe pojemniczki lub silikonowe foremki na kostki lodu. Sos można porcjować po 1–2 łyżki, zamrozić, a potem po prostu wyjąć potrzebną ilość i rozmrozić w lodówce albo w temperaturze pokojowej. Po rozmrożeniu dobrze jest dodać odrobinę świeżych ziół – smak będzie jak po świeżym przygotowaniu.
Jeśli zostanie niewielka ilość sosu, z którą nie bardzo wiadomo co zrobić, warto wykorzystać ją jako:
- bazę pod szybki sos do makaronu (wystarczy dodać trochę śmietanki lub passaty i podgrzać),
- smarowidło pod zapiekanki z pieczywa i sera,
- dodatkowy “wkład” smakowy do zupy pomidorowej z kartonu lub passaty,
- marynatę do kurczaka – po połączeniu z odrobiną oliwy i przypraw.
Szybki sos do pizzy z koncentratu sprawdza się szczególnie wtedy, gdy ciasto jest już wyrobione, dodatki pokrojone, a w szafce nie ma puszek z pomidorami. Kilka prostych składników, 5–10 minut pracy i gotowa baza, która spokojnie dorównuje wielu gotowym sosom ze słoika – przy pełnej kontroli nad smakiem i składem.