Pierogi z jagodami – przepis babci krok po kroku

Pierogi z jagodami mają miękkie, delikatne ciasto i soczyste, lekko kwaskowe wnętrze, które rozpływa się w ustach. Po ugotowaniu pachną mąką i masłem, a po polaniu śmietaną zamieniają się w idealny letni obiad na słodko. Dobrze zrobione nie pękają w garnku, jagody nie wypływają, a brzegi pozostają sprężyste, a nie gumowe. Sprawdzony, domowy przepis babci opiera się na prostym cieście bez udziwnień i bardzo krótkiej liście składników. Liczy się sposób wyrabiania i lepienia, a nie kombinowanie z dodatkami.

Składniki na pierogi z jagodami (ok. 45–50 sztuk)

Porcja wystarcza na solidny obiad dla 4 osób lub słodki dodatek dla 6 osób.

• 500 g mąki pszennej (typ 450–500, najlepiej tortowa lub uniwersalna)
• 300 ml bardzo ciepłej wody (nie wrzątek, ale naprawdę gorąca)
• 1 małe jajko (można pominąć, ciasto będzie bardziej elastyczne bez, ale mniej „makaronowe”)
• 2–3 łyżki oleju roślinnego lub roztopionego masła
• płaska łyżeczka soli

Nadzienie jagodowe:

• 500–600 g świeżych jagód (lub mrożonych, ale dobrze odsączonych)
• 3–4 łyżki cukru (do smaku, można dać więcej, jeśli jagody są bardzo kwaśne)
• 1–2 łyżki mąki ziemniaczanej lub kaszy manny (do zagęszczenia soku)

Do podania:

• gęsta śmietana 18% lub 22%
• cukier puder lub drobny cukier
• roztopione masło (opcjonalnie)

Przygotowanie pierogów z jagodami krok po kroku

1. Przygotowanie jagód do nadzienia
   Jagody delikatnie przebrać, usuwając listki i ogonki. Szybko opłukać na sitku pod bieżącą, chłodną wodą i zostawić do bardzo dobrego odsączenia. Nadmiar wody powoduje, że pierogi łatwiej pękają i „puszczają” sok do gotującej się wody.

   Kiedy jagody są już prawie suche, przełożyć je do miski, posypać cukrem i mąką ziemniaczaną (lub kaszą manną) i delikatnie wymieszać, żeby nie zrobić z nich miazgi. Odstawić na czas robienia ciasta.

2. Wyrabianie elastycznego ciasta na pierogi
   Mąkę wsypać do dużej miski, dodać sól, można od razu wlać olej lub masło. Jeśli używane jest jajko – wbić je do mąki i lekko roztrzepać widelcem. Wodę podgrzać – powinna być bardzo ciepła (ok. 70–80°C), tak żeby parzyła w palce, ale nie była wrzątkiem.

   Ciepłą wodę wlewać stopniowo do mąki, mieszając łyżką lub końcówką drewnianą, aż składniki zaczną się łączyć. Potem wyłożyć ciasto na blat i wyrabiać ręcznie przez 8–10 minut, aż będzie gładkie, miękkie i lekko ciepłe. Im dłużej wyrabiane, tym pierogi będą bardziej elastyczne i mniej podatne na pękanie.

3. Odpoczynek ciasta
   Z ciasta uformować kulę, przykryć miską lub zawinąć w folię spożywczą/ściereczkę. Zostawić na co najmniej 20–30 minut w temperaturze pokojowej. W tym czasie gluten „odpuści”, dzięki czemu ciasto będzie się lepiej wałkować i nie będzie się kurczyć.
4. Wałkowanie i wycinanie krążków
   Blat bardzo lekko oprószyć mąką – zbyt duża ilość mąki może sprawić, że ciasto będzie się gorzej sklejało. Ciasto podzielić na 2–3 części, jedną zostawić na blacie, resztę trzymać pod przykryciem, żeby nie obsychało.

   Kawałek ciasta rozwałkować na placek o grubości ok. 2 mm. Zbyt grube ciasto przy jagodach jest ciężkie i dominuje nad nadzieniem, a zbyt cienkie może łatwo pękać. Szklanką lub wykrawaczką o średnicy 7–8 cm wycinać krążki.

5. Nadziewanie pierogów jagodami
   Na środek każdego krążka nakładać 1 łyżeczkę (czasem 1,5) jagód. Lepiej nie przesadzać z ilością – przy jagodach to prosta droga do pęknięcia podczas gotowania. Brzegi krążka delikatnie zwilżyć wodą (palcem lub pędzelkiem), następnie złożyć na pół.

   Powietrze ze środka delikatnie „wypychać” w stronę brzegu, a następnie dokładnie zlepić brzeg, ściskając go palcami. Dla lepszego trzymania można zrobić delikatną falbankę – zawijać brzeg po kawałeczku, dociskając dokładnie. Gotowe pierogi układać na lekko omączonej desce lub ściereczce, nie jeden na drugim.

6. Gotowanie pierogów z jagodami
   W dużym garnku zagotować sporą ilość wody, dodać sól (jak do makaronu) i 1–2 łyżki oleju lub odrobinę masła – przy jagodach pomaga to zmniejszyć ryzyko sklejania się pierogów.

   Pierogi wrzucać partiami na lekko gotującą się wodę (nie gwałtownie bulgoczącą). Po wypłynięciu na powierzchnię gotować jeszcze 2–3 minuty. Wyjmować łyżką cedzakową na talerz lub półmisek, można od razu delikatnie polać masłem, żeby się nie sklejały.

7. Podanie pierogów z jagodami
   Pierogi podawać od razu po ugotowaniu, polane śmietaną wymieszaną z cukrem lub posypane cukrem pudrem. Dla bardziej „babcinej” wersji – polać roztopionym masłem i obsypać cukrem.

Najlepsze pierogi z jagodami wychodzą z ciasta dobrze wyrobionego, cienko rozwałkowanego i bez pośpiechu sklejonego. Odpuszczenie choć jednego z tych elementów zwykle kończy się pękającymi pierogami i uciekającym sokiem.

Wartości odżywcze pierogów z jagodami

Wartości orientacyjne dla porcji ok. 10 średnich pierogów (bez śmietany i cukru na wierzch):

Energia: ok. 450–500 kcal
Białko: ok. 12–14 g
Tłuszcz: ok. 6–8 g (z oleju/masła w cieście)
Węglowodany: ok. 90–100 g (z mąki i jagód)
Błonnik: ok. 5–7 g (głównie z jagód)

Jagody dodają sporo antyoksydantów i błonnika, ale trzeba pamiętać, że to nadal sycące, mączne danie. Lżejszą wersję można uzyskać, zmniejszając ilość cukru w nadzieniu i sięgając po śmietanę 12% albo niesłodzony jogurt grecki do podania.

Jak unikać pękających pierogów z jagodami

Dlaczego pierogi z jagodami puszczają sok w gotowaniu

Najczęstszy problem przy pierogach z jagodami to pękające brzegi i fioletowa woda w garnku. Wbrew pozorom rzadko winne są same jagody. Najczęściej przyczyną jest zbyt cienko rozwałkowane lub źle wyrobione ciasto. Jeśli ciasto jest sztywne, szybko się rozwarstwia i pierogi rozklejają się w gotowaniu.

Pomaga użycie gorącej wody do ciasta i porządne wyrabianie – wtedy ciasto jest miękkie i elastyczne. Drugą sprawą jest ilość nadzienia: jeśli w pierogu jest za dużo jagód, brzeg ma bardzo małą powierzchnię klejenia i łatwo się rozchodzi. Warto zostawić wyraźny pasek „czystego” ciasta przy brzegu.

Znaczenie ma również mąka ziemniaczana lub kasza manna dodana do jagód – zagęszcza sok, dzięki czemu ewentualne mikropęknięcia nie zamieniają się od razu w wyciekającą „zupę jagodową”.

Temperatura wody i sposób gotowania pierogów jagodowych

Woda do gotowania powinna tylko , a nie „kipieć”, jak przy gotowaniu makaronu w pośpiechu. Zbyt mocne bulgotanie potrafi mechanicznie uszkodzić delikatne pierogi z nadzieniem owocowym. Lepszy jest spokojny wrzenie i cierpliwość.

Wrzucanie zbyt wielu pierogów jednocześnie też nie jest dobrym pomysłem. Woda gwałtownie traci temperaturę, pierogi opadają na dno i mogą się przykleić lub rozerwać. Przy średnim garnku najlepiej gotować po 10–12 sztuk na raz. Mieszanie trzeba robić bardzo delikatnie – wystarczy lekko poruszyć pierogami drewnianą łyżką tuż po wrzuceniu, żeby nie przylgnęły do dna.

Podawanie i przechowywanie pierogów z jagodami

Pierogi z jagodami najlepiej smakują świeżo po ugotowaniu – wtedy ciasto jest jeszcze miękkie, ale sprężyste, a jagody w środku są ciepłe, lekko puściły sok i pięknie pachną. Śmietana z cukrem tworzy sos, który miesza się z sokiem jagodowym i otula każdy pieróg.

Jeśli mają być podane później, warto po ugotowaniu pierogi rozłożyć na dużym talerzu lub blaszce, lekko skropić masłem i zostawić do wystudzenia bez przykrycia. Przełożone do pudełka i wstawione do lodówki wytrzymają 2–3 dni. Przed podaniem można je odgrzać na parze lub delikatnie podsmażyć na maśle – wersja z lekką, złotawą skórką ma swój urok, choć to już mniej „klasycznie jagodowo”, a bardziej jak pierogi na drugi dzień.

Mrożenie pierogów z jagodami

Pierogi z jagodami bardzo dobrze się mrożą – to świetny sposób na wykorzystanie sezonu jagodowego. Najlepiej mrozić je surowe, tuż po ulepieniu. Układa się je wtedy pojedynczą warstwą na desce lub tacy, lekko oprószonej mąką, i wstawia do zamrażarki na kilka godzin. Po całkowitym zamrożeniu można przesypać pierogi do woreczków lub pojemników.

Mrożone pierogi wrzuca się bez rozmrażania do lekkowrzącej, osolonej wody. Czas gotowania będzie dłuższy o 1–2 minuty w porównaniu ze świeżymi. Przy dobrej jakości cieście i odpowiednim sklejeniu, mrożenie nie szkodzi strukturze – jedynie jagody mogą puszczać nieco więcej soku, dlatego jeszcze ważniejsza jest mąka ziemniaczana w nadzieniu.

Warianty pierogów z jagodami

Jeśli sezon na jagody w pełni, warto trzymać się wersji klasycznej. Ale delikatne modyfikacje potrafią dodać charakteru, bez zabijania babcinego klimatu.

Do nadzienia można dodać odrobinę cukru wanilinowego lub ziarenka z laski wanilii – podkreślają smak jagód, ale go nie przykrywają. Odrobina startej skórki z cytryny też dobrze się sprawdza, szczególnie przy bardzo słodkich jagodach.

Jeśli chodzi o ciasto, część mąki pszennej (ok. 100 g) można zastąpić mąką krupczatką – ciasto będzie odrobinę bardziej „krucho-sprężyste”. Dla osób unikających jajek wystarczy całkowicie je pominąć, zwiększając minimalnie ilość wody. Wiele starych domowych przepisów na pierogi owocowe to właśnie ciasto bezjajeczne, bardzo miękkie i plastyczne.

Do podania zamiast klasycznej śmietany z cukrem można użyć jogurtu naturalnego wymieszanego z miodem albo śmietanki z dodatkiem niewielkiej ilości serka mascarpone – wtedy sos jest bardziej kremowy i deserowy, prawie jak lekki sos śmietanowy do naleśników.